της Χαράς Πλιατσκα

  Η Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, στους πρόποδες του Κάστρου, στο Ρωμέϊκο Γιαλό, δεν είχε από την αρχή, τη μορφή που έχει σήμερα.

         Από την τοπική εφημερίδα «ΛΗΜΝΟΣ» και από τη λαϊκή παράδοση μαθαίνουμε ότι το «εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής», το σημερινό Εικονοστάσι, αναγέρθηκε «αθόρυβα» από κάποιον φιλόθρησκο Χριστιανό, ίσως και πριν την απελευθέρωση της Λήμνου από την Οθωμανική κατοχή. Κάποιο βαθούλωμα στο βράχο βοήθησε ώστε να χρησιμοποιηθεί σαν Ιερό και γύρω από αυτό να συγκεντρώνονται οι πιστοί. Η πλευρά  αυτή εξ άλλου, του Κάστρου, ανήκε στους Ρωμιούς.

24 Ιουλίου 1916 – ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

«Αύριον Δευτέρα 25^η Ιουλίου παραμονήν επετείου της μνήμης Οσιομάρτυρος Παρασκευής, ψαλήσεται εσπερινός μετά κατανυκτικής παρακλήσεως περί ώραν 6 ½ εσπερινήν εν τω φερονύμω παρεκκλησίω παρά το φρούριον, ην πλείστοι Θεοσεβείς θέλουσιν κατά το σύνηθες ακροασθή».

30 Ιουλίου 1917 – ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 

«Εις το άκρον του Ρωμαίϊκου γιαλού και εις τας υπωρείας του λόφου ένθα το Ενετικόν φρούριον όλως αθορύβως η ευγενής και φιλόθρησκος ψυχή Χριστιανού ανήγειρε μικρόν Εκκλησίδιον την Αγίαν Παρασκευήν. Εις τοιαύτην κατά την προχθεσινήν επέτειον συνέρρευσαν αι μεν μητέρες διά να ευχηθώσι την ταχείαν των τέκνων των επάνοδον, οι σύζυγοι διά να παρακαλέσωσι όπως σώοι οι σύζυγοί των εκ του πολέμου επιστρέψωσι και οι αδελφοί διά να ανάψωσιν ένα κερί πούχουν τάξη στην Αγία Παρασκευή διά την ταχείαν των αδελφών των επάνοδον».

Το 1928 ο εξ Αιγύπτου Γεώργιος Μαυρέλης αποφάσισε την ανέγερση  εκκλησίας, λίγο πιο υψηλά από το αρχικό εκκλησάκι-σημερινό εικονοστάσι, σε σημείο που να δεσπόζει του Ρωμέϊκου Γιαλού και ανέλαβε τη χρηματοδότηση της κατασκευής.

17 Ιουνίου 1928 – Δωρεά Ομογενούς

«Ο εν Αλεξάνδρεια Γεώργιος Μαυρέλης απέστειλε προς την Εκκλησιαστικήν Επιτροπήν Κάστρου δραχμάς 38.000 δι’ ανέγερσιν της Εκκλησίας Αγίας Παρασκευής κάτωθεν του Φρουρίου εις τον Ρωμέϊκον Γιαλόν κατά την θέσιν Βόδελα. Η γενναία αύτη χειρονομία του εγκρίτου ομογενούς έτυχε γενικής επιδοκιμασίας καθότι επεβάλλετο η ανέγερσις του ναϊδρίου τούτου. Και φανταζόμεθα ότι δεν θα είναι η τελευταία δεδομένου ότι υπάρχουν και πολλαί άλλαι επιτακτικαί ανάγκαι και ελλείψεις, αίτινες διά να συμπληρωθούν απαιτούν την συνδρομή και την υλικήν υποστήριξιν των καλών πατριωτών μας μεταξύ των οποίων καταλέγεται αναμφιβόλως και ο κ. Μαυρέλλης.

ΔΙΑΦΗΜΗΣΗ

15 Ιουλίου 1928 – Κατάθεσις θεμελίου λίθου

«Την 9^ην π.μ. της χθες εγένετο η κατάθεσις του θεμελίου λίθου του παρά τον Ρωμέϊκον γιαλόν και εις την θέσιν Βόντελα ανεγερθησομένου παρεκκλησίου της  Αγίας Παρασκευής. Κατάλογος Εισφορών υπέρ Ανεγέρσεως ιερού Ναού Αγίας Παρασκευής εν Κάστρω Λήμνου:

Γεώργιος Μαυρέλης 2.000, Ιωάννης Μαυρέλης 1.000, Νότης Μαυρέλης 500,  Νικόλαος Μαυρέλης 500, Παναγιώτης Καλογεράς 1.000, Χρήστος Χ΄΄Μασούρης 500, Κοραλία Αποστολέρη 500, Ν. Π. Κοκκιναράς 100, Ευτέρπη Γ. Παστρούδη 200, GODFFR CA FRISTER 500, Σταύρος Στράφτης 100, Χαρ. Πανταράς 100, Νικ. Φραγκούλης 500, Δ.Γ. Σαρρής 1.000, Νικόλαος Γ. Γαροφάλλου 300, Δ. Παλαιολόγος 100, Ι. Κατακουζηνός 100, Χαρ. Τσολάκης 100, Αδελφοί Σταύρου 200, Ε. Δημητρίου 100, Οικογένεια Δράκου 100, Κα Ευτέρπη Μαυρέλλη προς συμπλήρωσιν επιταγής Δραχμών 38.000, 303. Ητοι εν όλω γ. Διατ. 10.003,  Ήτοι Δραχμαί 33.000.

21 Ιουλίου 1929 – Πανήγυρις ναού

«Την προσεχή Παρασκευήν 26 τρέχοντος εορτή της Αγίας Παρασκευής πανηγυρίζει το παρά τον Ρωμέϊκον γιαλό ομώνυμο παρεκκλήσιον μετά πάσης της εκκλησιαστικής παρατάξεως και αφ’ εσπέρας μεν θέλη ψαλή αγιασμός και παράκλησις την δε πρωίαν η θεία λειτουργία μετά πάσης ιεροπρεπείας.  Παρακαλούνται όθεν οι φιλέορτοι όπως προσέλθωσιν.

Η Εκκλησιαστική Επιτροπή».

Ωραιότερο σημείο δεν θα μπορούσε να υπάρξει. Εκεί στην άκρη του γιαλού, μακρυά από τα μάτια του κόσμου, μπορούσε ο καθένας να απομονωθεί, να αυτοσυγκεντρωθεί και να προσευχηθεί.  

Λέγεται ότι μετά την πυρκαϊά της 9.9.1939, οι εγκαυματίες έτρεχαν στο εκκλησάκι για να προσευχηθούν στην Αγία να σώσει την όρασή τους. 

Στο προαύλιο της εκκλησίας υπάρχουν δύο τιμητικές μαρμάρινες πλάκες. Η πρώτη μας γνωστοποιεί ότι ο Ιερός ούτος Ναός κατασκευάστηκε το 1928, με χρηματοδότηση του Γεωργίου Μαυρέλη. Η δεύτερη ότι ανακαινίστηκε το 1982  με χρήματα της Μαρίας Καραβία-Αθανασιάδου και εγκαινιάστηκε στις 8 Αυγούστου 1992 από τον Μακαριστό Μητροπολίτη Λήμνου, Ιερόθεο Β΄. 

ΔΙΑΦΗΜΗΣΗ

Το δε καμπαναριό είναι δωρεά της Σοφίας Αναγνωστέλη.