Παραλίες σε «επιτήρηση»: Έρχονται drones για ελέγχους, νέα πρόστιμα και restart για επιχειρήσεις το 2026

Το νέο πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με τίτλο «Mέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης και ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, μισθολογικές και φορολογικές διατάξεις, ρυθμίσεις για τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου, ρυθμίσεις για την Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων και βελτίωση του πλαισίου για τα παίγνια, ρυθμίσεις για την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις», φέρνει στο προσκήνιο μια σειρά από κρίσιμες διατάξεις που τροποποιούν ριζικά τον νόμο 5092/2024. Οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται σε τυπικές διαδικασίες, αλλά εισάγουν μια νέα εποχή «μηδενικής ανοχής» στην αυθαιρεσία, χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη και τηλεπισκόπηση, ενώ ταυτόχρονα προσφέρουν μια ρεαλιστική διέξοδο στις επιχειρήσεις που θέλουν να λειτουργήσουν νόμιμα. Η κεντρική φιλοσοφία για το 2026 είναι σαφής: ταχύτερες διαδικασίες για τους συνεπείς, αυστηρή τιμωρία για τους παραβάτες και μια «δεύτερη ευκαιρία» για όσους διορθώνουν τα λάθη του παρελθόντος.

Drones και δορυφόροι – Το τέλος των επιτόπιων ελέγχων όπως τους ξέραμε

Η ίσως πιο ηχηρή αλλαγή που εισάγεται με το άρθρο 73 αφορά τον τρόπο διαπίστωσης των παραβάσεων, μετατοπίζοντας το βάρος από την κλασική επιτόπια αυτοψία σε ένα σύγχρονο, τεχνολογικά υποστηριζόμενο σύστημα ελέγχου. Πλέον, τα αρμόδια όργανα δεν είναι υποχρεωμένα να μεταβούν φυσικά στον αιγιαλό ή την παραλία για να βεβαιώσουν μια παράβαση, καθώς η φωτογραφική τεκμηρίωση μπορεί να πραγματοποιείται εξ αποστάσεως. Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ρητά τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), τα οποία λειτουργούν είτε αυτόνομα είτε τηλεκατευθυνόμενα, αλλά και την αξιοποίηση δορυφορικών εικόνων, στο πλαίσιο της τηλεπισκόπησης

Η διαφοροποίηση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς είναι καθοριστική. Μέχρι το 2025, η αυτοψία αποτελούσε βασική προϋπόθεση για τη σύνταξη πορίσματος, το οποίο έπρεπε να περιλαμβάνει επιτόπια καταγραφή και φωτογραφική αποτύπωση. Με τη νέα διάταξη, εφόσον η παράβαση αποτυπώνεται επαρκώς μέσω ψηφιακών μέσων, η αυτοψία δεν απαιτείται. Το πόρισμα – έκθεση μπορεί να συντάσσεται απευθείας από τα ελεγκτικά όργανα, στηριζόμενο αποκλειστικά στο οπτικό υλικό που έχει συλλεχθεί από απόσταση, και στη συνέχεια να επιδίδεται στον παραβάτη με την προβλεπόμενη διαδικασία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η φωτογραφική τεκμηρίωση παραμένει υποχρεωτικό στοιχείο του πορίσματος, όπως ίσχυε και πριν, αλλά πλέον διευρύνεται ο τρόπος συλλογής της. Δεν περιορίζεται σε λήψεις «εκ του σύνεγγυς», αλλά περιλαμβάνει και πανοραμικές ή εναέριες αποτυπώσεις, οι οποίες συχνά αποδίδουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την έκταση μιας αυθαίρετης κατάληψης ή την υπέρβαση των ορίων παραχώρησης.

Προσωρινή παραχώρηση – Το «εργαλείο» για να ξεκινήσει η σεζόν χωρίς καθυστερήσεις

Για να αντιμετωπιστεί το χρόνιο πρόβλημα των καθυστερήσεων στην εξέταση των αιτήσεων, το άρθρο 72 εισάγει για πρώτη φορά τον θεσμό της προσωρινής παραχώρησης. Συγκεκριμένα, όταν μια επιχείρηση ή ένα σωματείο έχει καταθέσει εμπρόθεσμα αίτηση για παραχώρηση αιγιαλού ή παραλίας και η υπόθεση παραμένει σε εκκρεμότητα για τουλάχιστον δέκα ημέρες, αποκτά τη δυνατότητα να υποβάλει συμπληρωματική αίτηση και να ζητήσει προσωρινή άδεια χρήσης του χώρου.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η επιχείρηση μπορεί να ξεκινήσει νόμιμα τη δραστηριότητά της στον αιγιαλό – για παράδειγμα να τοποθετήσει ομπρέλες και ξαπλώστρες ή να αναπτύξει τη δραστηριότητα που προβλέπεται – χωρίς να έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διοικητική διαδικασία και χωρίς να έχει υπογραφεί η οριστική σύμβαση παραχώρησης. Η προσωρινή αυτή άδεια ισχύει μέχρι να εκδοθεί η τελική απόφαση και να υπογραφεί η σύμβαση, καλύπτοντας έτσι το κρίσιμο χρονικό διάστημα της τουριστικής περιόδου όπου μέχρι σήμερα πολλές επιχειρήσεις βρίσκονταν σε «γκρίζα ζώνη».

Ωστόσο, η διευκόλυνση αυτή συνοδεύεται από σαφείς προϋποθέσεις και κινδύνους. Για να εξεταστεί η αίτηση προσωρινής παραχώρησης, ο ενδιαφερόμενος οφείλει να καταβάλει παράβολο ίσο με το πρόστιμο που προβλέπεται για αυθαίρετη κατάληψη. Αν η αρχική αίτηση εγκριθεί, το ποσό αυτό δεν χάνεται, αλλά συμψηφίζεται με το συνολικό αντάλλαγμα της παραχώρησης. Αν όμως η αίτηση απορριφθεί – ιδίως λόγω ελλιπών ή λανθασμένων δικαιολογητικών – τότε το παράβολο καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου και, επιπλέον, επιβάλλεται αποκλεισμός από κάθε διαδικασία παραχώρησης για ένα έτος.

ΔΙΑΦΗΜΗΣΗ

Δεύτερη ευκαιρία για παραβάτες με «καθαρό» μητρώο προστίμων

Μια άλλη καινοτομία των νέων διατάξεων είναι η δυνατότητα επιστροφής στη νομιμότητα για επιχειρήσεις που είχαν αποκλειστεί λόγω παλαιότερων αυθαιρεσιών. Το άρθρο 72 (παρ. 1γ) επιτρέπει σε παραβάτες να υποβάλουν νέα αίτηση για τη σύναψη σύμβασης παραχώρησης απλής χρήσης τμήματος αιγιαλού και παραλίας για το 2026, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξοφλήσουν το σύνολο των επιβληθέντων προστίμων. Με την κίνηση αυτή, οι διοικητικές κυρώσεις αποκλεισμού παύουν να ισχύουν, δίνοντας τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις να επανέλθουν νόμιμα στη χρήση της παραλίας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα «restart» στην αγορά, που συνδυάζει την είσπραξη παλαιών προστίμων με την επανένταξη των επιχειρήσεων σε ένα νόμιμο πλαίσιο λειτουργίας.

Οι αλλαγές στις επιτροπές και η «απελευθέρωση» των συνόρων

Το άρθρο 71 λύνει τα χέρια του Υπουργείου στη συγκρότηση των επιτροπών οριοθέτησης. Η έλλειψη εξειδικευμένων μηχανικών στις τοπικές Κτηματικές Υπηρεσίες δεν θα αποτελεί πλέον τροχοπέδη. Πλέον, μηχανικοί από οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία μπορούν να συμμετέχουν στη σύνθεση, ενώ αίρονται οι περιορισμοί τοπικής αρμοδιότητας. Αυτό σημαίνει ότι το 2026 θα δούμε πολύ ταχύτερους καθορισμούς ορίων αιγιαλού και παραλίας, καθώς το κράτος αποκτά τη δυνατότητα να μετακινεί στελέχη ή να συστήνει δεύτερες επιτροπές όπου υπάρχει μεγάλη ανάγκη, επιταχύνοντας τις διαδικασίες που παλαιότερα έπαιρναν χρόνια.

Ο ρόλος της ΕΤΑΔ και η διευκόλυνση των όμορων επιχειρήσεων

Σημαντική βελτίωση παρατηρείται και στις περιπτώσεις όπου ένα ακίνητο της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ) μεσολαβεί ανάμεσα σε μια επιχείρηση και τον αιγιαλό. Με τη νέα ρύθμιση, η Κτηματική Υπηρεσία μπορεί να συμπεριλάβει στη σύμβαση και το ενδιάμεσο τμήμα της ΕΤΑΔ. Για να αποφευχθεί η γραφειοκρατία, τίθενται αυστηρά χρονοδιαγράμματα: η ΕΤΑΔ πρέπει να αποφασίζει για το τίμημα μέχρι τις 15 Ιανουαρίου κάθε έτους, ενώ αν δεν απαντήσει εντός 30 ημερών σε ένα αίτημα, η συναίνεσή της θεωρείται δεδομένη. Αυτή η «σιωπηρή αποδοχή» είναι μια επαναστατική αλλαγή που καταργεί τα γραφειοκρατικά τείχη του παρελθόντος.

Μεταβατικές διατάξεις και ειδική μέριμνα για τους πληγέντες του «Daniel»

Το νομοσχέδιο προβλέπει και ειδικές ρυθμίσεις για περιοχές που επλήγησαν από την κακοκαιρία «Daniel», επιχειρώντας να διευκολύνει την επανεκκίνηση της τοπικής επιχειρηματικότητας. Με το άρθρο 74, φυσικά και νομικά πρόσωπα που εμπίπτουν στο σχετικό πλαίσιο (άρθρο 43 ν. 5184/2025) μπορούν να συμμετέχουν κανονικά στις διαδικασίες παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας, ακόμη και αν στο παρελθόν τους είχαν επιβληθεί διοικητικές κυρώσεις, όπως αποκλεισμός από μελλοντικές παραχωρήσεις. Οι κυρώσεις αυτές παύουν να ισχύουν, δίνοντάς τους ουσιαστικά τη δυνατότητα επανένταξης. Μάλιστα, ειδικά για το 2026, οι αιτήσεις τους μπορούν να υποβάλλονται οποτεδήποτε μέσα στο έτος και όχι εντός συγκεκριμένων προθεσμιών, κάτι που αποτελεί σημαντική εξαίρεση από το γενικό καθεστώς.

Παράλληλα, με τη μεταβατική ρύθμιση του άρθρου 75, διευκολύνονται και οι επιχειρήσεις που είχαν ενεργές συμβάσεις παραχώρησης το 2025 οι οποίες έληξαν. Εφόσον έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα νέα αίτηση για το ίδιο ή τμήμα του ίδιου χώρου, μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν τον αιγιαλό ή την παραλία και το 2026, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία και υπογραφεί νέα σύμβαση. Για να γίνει αυτό, απαιτείται η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης προς την Κτηματική Υπηρεσία ότι πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, καθώς και η καταβολή, μέσα σε δεκαπέντε ημέρες, προσωρινού ανταλλάγματος ίσου με το περσινό ετήσιο τίμημα. Αν τελικά υπογραφεί νέα σύμβαση, το ποσό αυτό συμψηφίζεται. Σε περίπτωση όμως που δηλωθούν ανακριβή στοιχεία, προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις, με πρόστιμο έως και τετραπλάσιο του ανταλλάγματος και αποκλεισμό έως πέντε έτη.

ΔΙΑΦΗΜΗΣΗ

Πηγη daily.nb.org